Acute zorg bij mentale gezondheid
Leer doeltreffend, kalm en respectvol handelen bij acute psychische nood en onbegrepen gedrag. Praktijkgerichte handvatten voor zorg, onderwijs, opvang en organisaties in Friesland.
Gratis verkorte kennismakingscursus
Eerste hulp bij psychiatrische problematiek
Een interactieve introductie in eerste hulp bij mentale en psychiatrische problematiek.
1. Wat verstaan we onder psychiatrische problematiek?
Bij eerste hulp kunnen we te maken krijgen met mensen die psychisch ontregeld zijn, verward gedrag vertonen of door een psychiatrische problematiek tijdelijk niet goed kunnen functioneren.
Voor de eerstehulpverlener is het belangrijk om niet direct een diagnose te proberen stellen. De eerste taak is het beoordelen van de situatie, de veiligheid en de directe hulpvraag.
Je hoeft als eerstehulpverlener niet te weten welke psychiatrische aandoening iemand heeft. Je kijkt naar wat er op dat moment gebeurt en wat iemand nodig heeft.
Waar let je op?
- Is de situatie veilig?
- Is er sprake van lichamelijk letsel?
- Is er acuut gevaar voor de persoon of anderen?
- Is iemand aanspreekbaar en benaderbaar?
- Wat heeft de persoon op dat moment nodig?
2. Onbegrepen gedrag
Onbegrepen gedrag is gedrag dat voor de omgeving moeilijk te begrijpen, onverwacht of afwijkend lijkt.
Dat betekent niet automatisch dat iemand een psychiatrische aandoening heeft. Onbegrepen gedrag kan verschillende oorzaken hebben.
- Psychische of psychiatrische problematiek
- Stress of een crisissituatie
- Angst of paniek
- Overprikkeling
- Middelengebruik
- Een lichamelijke aandoening
- Een combinatie van factoren
Plotseling veranderd gedrag kan ook een lichamelijke oorzaak hebben. Denk bijvoorbeeld aan een lage bloedsuikerspiegel, intoxicatie, zuurstoftekort of een andere acute medische situatie.
3. Eerst lichamelijk letsel beoordelen
Wanneer iemand naast psychische ontregeling ook lichamelijk letsel heeft, moet het lichamelijke letsel worden beoordeeld en behandeld volgens de geldende eerstehulpprincipes.
Is er eerst hulp nodig vanwege lichamelijk letsel?
Behandel dan eerst het letsel.
Blijf ondertussen letten op de veiligheid, het gedrag en de toestand van de persoon.
Voorbeeld
Een persoon is ernstig overstuur en heeft tijdens de situatie een flinke wond aan de arm opgelopen.
De wond moet worden beoordeeld en zo nodig behandeld. Tegelijkertijd blijf je rustig communiceren en zorg je voor een veilige omgeving.
4. Veilig contact maken
Bij iemand die psychisch ontregeld of angstig is, is jouw manier van communiceren belangrijk.
- Blijf rustig.
- Spreek langzaam en duidelijk.
- Gebruik korte zinnen.
- Geef de persoon ruimte.
- Vermijd onnodige discussie.
- Neem gevoelens serieus.
- Stel niet te veel vragen tegelijk.
Niet het gedrag onmiddellijk veranderen, maar de situatie zo veilig en rustig mogelijk maken.
Wat kun je beter vermijden?
- De persoon uitlachen of kleineren.
- Schreeuwen.
- Dreigen.
- Onnodig aanraken.
- Een machtsstrijd aangaan.
5. Kennischeck
Vraag 1:
Iemand vertoont plotseling vreemd en verward gedrag.
Wat is een belangrijke eerste stap?
Vraag 2:
Iemand is psychisch ontregeld maar heeft ook een ernstige bloeding.
Wat doe je?
Vraag 3:
Wat is een goede manier om iemand die angstig of ontregeld is te benaderen?
🎓 Je hebt dit onderdeel afgerond!
Je hebt kennisgemaakt met de basisprincipes van eerste hulp bij psychiatrische problematiek en onbegrepen gedrag.
Wil je de volledige cursus volgen en je verder verdiepen in Eerste hulp bij psychiatrische problematiek?
Bekijk de volledige cursus →Wat leer je tijdens de volledige opleiding?
Tijdens deze praktijkgerichte opleiding leer je signalen van psychische nood tijdig herkennen en veilig te interveniëren. We behandelen herkenning, communicatie en het tijdig inschakelen van professionele hulpdiensten.
Signaleren en begrijpen
Herken tijdig angst, paniek, depressie, psychose, verward gedrag of suïcidaliteit. Leer tevens alert blijven op eventuele onderliggende lichamelijke oorzaken zoals ontregelingen bij diabetes.
De-escalatie en grenzen
Maak veilig contact met behoud van je eigen rust en grenzen. Ontdek beproefde communicatietechnieken om agressie, agitatie en paniekaanvallen direct te de-escaleren.
Gericht handelen
Weet exact wanneer en hoe je professionele hulpdiensten of crisisdiensten inschakelt, en hoe je een situatie veilig overdraagt aan specialistische zorgverleners.
Waarom mentale eerste hulp essentieel is
Net zoals bij fysieke noodgevallen maakt snel en kalm handelen bij psychische ontregeling een cruciaal verschil. Door voorbij het gedrag naar de mens te kijken, voorkom je verdere escalatie en bied je direct houvast.
Voor wie is deze opleiding bedoeld?
Deze cursus is ontwikkeld voor professionals en vrijwilligers die te maken kunnen krijgen met onbegrepen of verward gedrag. Denk aan medewerkers in de zorg, kinderopvang, het onderwijs, evenementenbeveiliging, burgerhulpverleners en EHBO'ers. Twijfels over hoe te handelen bij suïcidale uitingen, paniek of middelengebruik worden omgezet in parate kennis, duidelijke kaders en praktisch zelfvertrouwen.
Een veilige leeromgeving met praktijkervaring
Als ervaren zorgprofessional en specialistisch EHBO-instructeur in Heerenveen weet ik hoe ingrijpend psychische noodsituaties kunnen zijn. In de training creëren we een respectvolle omgeving waarin casussen openlijk besproken kunnen worden zonder oordeel. We koppelen theorie steeds direct aan herkenbare situaties uit jouw eigen praktijk.
